آغاز سفر آسیایی ترامپ با دستور کار تجارت و تنش‌ها با چین

تجارت موضوع اصلی سفر رئیس جمهوری آمریکا در آسیای جنوب شرقی خواهد بود. ترامپ روز جمعه در هواپیمای ریاست جمهوری موسوم به ایر فورس وان گفت که اگر با چین به توافق نرسد، به کشاورزان آمریکایی یارانه خواهد داد.

او همچنین اعلام کرد که قصد دارد در دیدار با شی دربارهٔ جنگ روسیه و اوکراین گفت‌وگو کند و افزود: «دوست دارم چین به ما کمک کند.»

رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین اشاره کرد که به‌دنبال دیدار با کیم جونگ اون رهبر کره شمالی است، هرچند کاخ سفید اعلام کرده است که چنین دیداری در برنامه نیست.

ترامپ گفت: «آنها زیاد تماس نمی گیرند» و از خبرنگاران خواست که «این موضوع را منتشر کنند.»

ترامپ در کوالالامپور، قرار است با انور ابراهیم نخست‌وزیر مالزی دیدار و سپس در ضیافت کاری رهبران اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) شرکت کند. مالزی که امسال ریاست آسه‌آن را بر عهده دارد، «شمول‌گرایی و پایداری» را به‌عنوان شعار اجلاس تعیین کرده است.

کاخ سفید اعلام کرده است که ترامپ همچنین در مراسم امضای توافق صلح میان کامبوج و تایلند شرکت خواهد کرد، مناقشه‌ای مرزی که ترامپ مدعی است در حل آن نقش داشته است. او در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش تنها یک‌بار در اجلاس سالانه آسه‌آن شرکت کرد.

ترامپ در میانه اجلاس کوالالامپور و نشست همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) در کره جنوبی، به ژاپن سفر رسمی خواهد داشت که چهارمین سفرش به این کشور است و برای دیدار با سانائه تاکایچی نخست‌وزیر جدید و همچنین دیدار با ناروهیتو امپراتور ژاپن انجام می شود.

تاکایچی، محافظه‌کاری که از شاگردان سیاسی شینزو آبه فقید به‌شمار می‌رود، وعده داده که بودجه دفاعی کشورش را تا مارس به ۲ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهد که دو سال زودتر از برنامهٔ قبلی است. این هدف احتمالا مورد تحسین ترامپ قرار خواهد گرفت، چرا که او همواره خواستار افزایش هزینه‌های دفاعی متحدان بوده است. تاکایچی همچنین پیشنهاد بازنگری در توافق تجاری آمریکا-ژاپن که در ماه ژوئیه اعلام شد را مطرح کرده است.

ترامپ و آبه در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ رابطه‌ای نزدیک و شخصی برقرار کرده بودند، پیش از آن‌که آبه در سال ۲۰۲۲ ترور شود. ترامپ همچنین در ژاپن با مدیران تجاری دیدار خواهد کرد و از نیروهای آمریکایی مستقر در این کشور که بیش از هر کشور دیگری میزبان نظامیان آمریکایی است، بازدید خواهد کرد.

در کره جنوبی، ترامپ روز چهارشنبه در نشست اپک با رهبران تجاری سخنرانی خواهد کرد، دیداری دوجانبه با رئیس‌جمهوری این کشور خواهد داشت و در ضیافت شام رهبران شرکت خواهد کرد.

در همه ایستگاهها، تجارت در دستور اول کار قرار دارد. مذاکره‌کنندگان همچنان در حال نهایی‌سازی جزئیات توافق‌ها با کره جنوبی و ژاپن هستند و گام‌هایی به‌سوی توافق با چین و مالزی برداشته شده است. هیات‌های آمریکایی و چینی نیز پیش از ورود ترامپ به کوالالامپور، در روزهای شنبه و یکشنبه در مالزی دیدار می‌کنند.

ویکتور چا از مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی به شبکه تلویزیونی ان بی سی نیوز درباره اهداف این سفر آسیایی رئیس جمهوری آمریکا گفت: «پیام اول، ترامپِ صلح‌طلب است. پیام دوم، ترامپِ معامله‌گر و البته، درباره دیدار با چین، همه انتظار دارند که احتمالا توافق تجاری بزرگی حاصل نشود، اما تلاشی برای کاهش تنش یا توقف موقت صورت گیرد.»

چا گفت: این‌طور نیست که رئیس‌جمهوری آمریکا برای هماهنگی با برنامه چندجانبه به آسیا سفر کند، او به آسیا سفر می کند و برنامه چندجانبه را با برنامه خودش تطبیق می‌دهد.

او یادآور شد که ترامپ از نشست رهبران آمریکا - آسه‌آن، اجلاس شرق آسیا و جلسات رسمی اپک صرف‌نظر کرده است. رهبران منطقه همچنان مشتاق تعامل با ترامپ هستند «همه هنوز می‌خواهند با رئیس‌جمهوری آمریکا معامله کنند. همه خواهان کاهش تعرفه‌ها هستند و برای رسیدن به آن تلاش خواهند کرد.»

در مرکز این سفر، دیدار مورد انتظار ترامپ با شی در روز پنج‌شنبه در کره جنوبی قرار دارد، هرچند پکن هنوز این دیدار را تایید نکرده است.

مقامات ارشد آمریکا و چین روز شنبه در مالزی دیدار کرده اند تا راهی برای پیشرفت بیابند، پس از آن‌که ترامپ تهدید کرد از اول نوامبر تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی جدیدی بر کالاهای چینی و محدودیت‌های تجاری دیگر اعمال خواهد کرد که در واکنش به گسترش کنترل‌های صادراتی چین بر عناصر کمیاب و فناوری‌های مرتبط است.

ترامپ اعلام کرد که قصد دارد موضوع فنتانیل را نیز مطرح کند و چین را متهم کرده که در مهار جریان مواد اولیه این ماده ناکام بوده است.

همچنین یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت که خرید نفت روسیه توسط چین نیز در دستور کار خواهد بود و انتظار دارد درباره تایوان نیز گفت‌وگو کند.

وی روز جمعه گفت: «ما موضوعات زیادی برای گفت‌وگو با رئیس‌جمهور چین داریم، و او هم همین‌طور.»

ترامپ افزود که انتظار دارد «دیدار خوبی» داشته باشد هرچند گهگاه تهدید کرده است که به‌دلیل تنش‌های تجاری، از جمله خرید سویا، این دیدار را لغو خواهد کرد.

به گفته منابع آمریکایی مطلع از برنامه‌ریزی این دیدار، هر دو رئیس جمهوری خواهان آن هستند که جنبه‌های نمادین و تاکتیکی این دیدار به‌خوبی پیش برود.

تحلیلگران هشدار داده‌اند که نباید از دیدار در سطح روسای جمهوری انتظار بیش از حد داشت.

سون چنگهائو، پژوهشگر مرکز امنیت و استراتژی بین‌المللی دانشگاه تسینگ‌هوا، به ان بی سی نیوز گفت: «در دوره اول ترامپ، دیدارهای سطح بالا با چین مانع از اتخاذ مواضع سخت‌گیرانه‌تر او در ادامه راه نشد. بنابراین نباید ارزش نمادین دیپلماسی اجلاس‌ها را بیش از حد بزرگ جلوه داد.»

اوایل هفته قبل، یک مقام ارشد دولت آمریکا گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال تکرار دیدار سال ۲۰۱۹ ترامپ با کیم جونگ اون را رد کرد؛ دیداری که طی آن ترامپ به‌طور غیرمنتظره از منطقه غیرنظامی میان دو کره بازدید کرد تا مذاکرات هسته‌ای شکست‌خورده را احیا کند. ترامپ پیش از ترک واشنگتن در روز جمعه گفت که «مایل است» با کیم دیدار کند، اما مطمئن نیست که این دیدار در این سفر انجام شود.

کیم گفته است که تنها در صورتی مذاکره خواهد کرد که آمریکا، کره شمالی را به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای به رسمیت بشناسد و از زمان پایان دوره اول ترامپ، برنامه‌های تسلیحاتی خود را تقویت کرده است.

ترامپ در آغاز سفرش به آسیا گفت: «فکر می‌کنم آنها در واقع یک قدرت هسته‌ای هستند. آنها سلاح‌های هسته‌ای زیادی دارند.»