سفر پزشکیان به قلب آسیا؛ گذشته پرافتخار، آینده روشن/ همّت دولت وفاق برای منطقه‌گرایی و نزدیکی با همسایگان

«مسعود پزشکیان» که به دعوت رسمی همتای قزاقستانی خــود عصــر روز چهارشــنبه ۱۹ آذرماه بــه آستانه (پایتخت کشور قزاقستان) و پس از آن به عشق‌آباد (پایتخت ترکمنستان) ســفر کــرده بود، جمعه شب با دستاوردهای قابل توجه از این سفر منطقه ای به تهران بازگشت.

رئیس‌جمهور پزشکیان پس از بازگشت و در بدو ورود به تهران با تاکید بر اینکه ارتباط ما و همسایگان روز به روز در حال عمیق‌تر شدن و کامل‌تر شدن است، گفت: نیّت و همّت ما توسعه روابط با کشورهای منطقه است و در این راستا ۱۴ سند همکاری مشترک با قزاقستان به امضا رسید و تفاهمات خوبی حاصل شد که نتیجه مثبت آن به ایران، قزاقستان و تمام کشورهای منطقه خواهد رسید.

منطقه‌گرایی و گسترش مناسبات و تعاملات با همسایگان و کشورهای منطقه، یکی از اصول بنیادین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است که اگرچه در دولت‌های پیشین نیز مورد توجه بوده اما به ویژه از زمان روی کار آمدن دولت چهاردهم، به صورت ویژه در دستورکار قرار گرفته است؛ سیاستی که می‌تواند پادزهر و خنثی کننده تحریم‌های غیرقانونی و غیرانسانی علیه ملت ایران باشد. در این میان توسعه تعاملات با کشورهای آسیای مرکزی و میانه در سیاست خارجی ایران جایگاه ویژه‌ دارد، روابط دو جانبه ایران با کشورهای همسایه و منطقه همواره برقرار بوده و استفاده از پتانسیل این کشورها و گسترش زمینه‌های همکاری، افزایش حجم مبادلات و ارتقای روابط اقتصادی در دستور کار قرار داشته است و لذا می‌توان سفر رئیس‌جمهور پزشکیان به آسیای میانه را نیز در همین چارچوب تحلیل کرد.

سفر به قزاقستان؛ گامی تعیین‌کننده در مسیر تقویت همکاری‌های دوجانبه

مسعود پزشکیان صبح پنجشنبه - ۲۰ آذر ماه- پس از مراسم استقبال رسمی در محل کاخ ریاست‌جمهوری این کشور، در دیداری دوجانبه با همتای قزاقستانی با بیان اینکه رهبری انقلاب همواره بر تقویت ارتباط برادرانه با کشورهای همسایه به‌ویژه کشورهای مسلمان تأکید داشته‌است، تعاملات تهران و آستانه در بسیاری از مسائل منطقه‌ای و جهانی را نزدیک و همگرا دانست و تصریح کرد: دو کشور در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی همکاری‌های خوبی داشته‌ و به توافقات ارزنده‌ای نیز دست یافته‌اند.

پزشکیان در نشست خبری مشترکی با قاسم ژومارت توکایف رئیس جمهور قزاقستان، سفر به این کشور را گامی تعیین کننــده در مســیر تقویــت همکاری‌هــای دوجانبه دانست و تاکید کرد: هر دو کشور اراده‌ای مشترک و قوی برای ارتقای سطح روابط در تمامی حوزه‌ها دارند.

ایجاد شبکه پایدار سرمایه‌گذاری بین بخش‌های خصوصی ایران و قزاقستان

رئیس‌جمهور پزشکیان در نشست مشــترک با فعالان اقتصــادی ایران و قزاقستان از ایجاد یک شبکه پایدار سرمایه‌گذاری میان بخش های خصوصی ایران و این کشور خبر داد و گفت: نقشه راه روابط تجاری دو کشور بر ارتقای سطح تجارت تا سقف سه میلیارد دلار تهیه شده و آماده اجراست و امیدواریم دو طرف از ظرفیت‌های بخش خصوصی بیش از پیش بهره‌مند شوند. وی با اشاره به روابط نزدیک و پایدار دو کشور در سازمان همکاری شانگهای، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سازمان همکاری اسلامی و همچنین حوزه خزر، اظهار داشت: ضروری است با تداوم این مسیر، تمرکز بیشتری بر تقویت و تعمیق همکاری‌ها داشته باشیم.

در ادامه برنامه‌های سفر پزشکیان به قزاقستان، مقامات عالی‌رتبه دو کشور در حضور روسای جمهور دو کشور، ۱۴ سند و تفاهم‌نامه همکاری در زمینه‌های حمل و نقل، ترانزیت و لجستیک، مبادلات فرهنگی، معاضدت حقوقی، بهداشت و درمان، تعاملات دیپلماتیک و رسانه‌ای امضا و ۸ سند آن بین دو طرف تبادل کردند. همچنین رئیس جمهور کشورمان و رئیس جمهور قزاقستان بیانیه مشترک میان دو کشور را به امضا رساندند.

گذشته پرافتخار؛ آینده روشن

در این سفر همچنین دکترای افتخاری دانشگاه بین‌المللی نظربایف به رئیس‌جمهور پزشکیان اعطا شد و او طی سخنانی در جمع اساتید، پژوهشگران و دانشجویان این دانشگاه، گفت: این دانشگاه سال‌ها یکی از برجسته‌ترین مراکز علمی منطقه در حوزه علوم پزشکی بوده و نقشی مهم در ارتقای سلامت مردم قزاقستان و توسعه دانش پزشکی ایفا کرده است.

وی خاطر نشان کرد: اگر هزار سال پیش بزرگانی همچون ابن‌سینا، فارابی، خوارزمی و ابوریحان بیرونی که محصول جغرافیای فرهنگی مشترک‌ ما هستند، توانستند با علم و اندیشه خود مسیر تمدن جهان را تغییر دهند، امروز نیز فرزندان ایران و قزاقستان می‌توانند در حوزه پزشکی مدرن، واکسن، سلامت دیجیتال و فناوری‌های نوین همان مسیر را ادامه دهند. ما نه تنها گذشته‌ای پرافتخار داریم، بلکه آینده‌ای روشن پیش روی ماست.

رئیس‌جمهوری همچنین در حاشیه دیدار دوجانبه با همتای قزاقستانی، از نمایشگاه اسناد تاریخی ایران درباره آسیای مرکزی، منطقه عمومی سیردریا و خانات قزاق بازدید کرد. این نمایشگاه با هدف ارائه بخش‌هایی از اسناد تاریخی دولت ایران در حوزه مناسبات فرهنگی، سیاسی و تمدنی با مناطق شرقی و شمال‌شرقی جهان ایرانی برپا شد و شامل مجموعه‌ای از نسخ خطی، مکاتبات تاریخی، نقشه‌های قدیمی، اسناد دیوانی و گزارش‌های دوره‌ای بود که جایگاه تاریخی منطقه سیردریا و خانات قزاق را در تحولات و رویدادهای روابط دو ملت نشان می‌دهد.

به جای دیپلماسی نمایشی، ریشه‌های بی‌ثباتی را بخشکانیم

امــا شهر آستانه پایــان ســفر رئیس جمهــور کشورمان به آسیای میانه نبود؛ پزشکیان بلافاصله به ترکمنســتان و شهر عشق آباد رفت و ضمن حضور در نشســت بین‌المللــی «صلــح و اعتمــاد»، به ایراد سخنرانی پرداخت. رئیس‌جمهور پزشکیان همچنین دیــدارهایی با «قربانقلی بــردی محمداف»، رهبــر ملــی و رئیــس شــورای مصلحــت خلق و همچنین «سردار بردی محمداف» رئیس جمهور این کشور داشت.

پزشــکیان در ســخنرانی خودش در نشســت بین المللی صلــح و اعتماد، حمایت بی چون و چرای سیاسی و نظامی قدرت‌های مدعی حقوق بشر از رژیم اسرائیل و حق ویژه اعطا شده به صهیونیست‌ها را منشاء بسیاری از جنگ‌ها و بی‌عدالتی‌ها در غرب آسیا دانست و گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازاندیشی در مفهوم صلح هستیم؛ صلح نه از مسیر افزایش بودجه‌های نظامی و نه از طریق اتحادهای سخت افزاری و دیپلماسی نمایشی بلکه از طریق مواجهه با ریشه‌های بی‌ثباتی محقق می‌شود.

وی ادامه داد: هنگامی که یک بازیگر (رژیم اسرائیل) از نظارت‌های بین‌المللی مستثنی می‌شود، ریشه‌های بی‌عدالتی عمیق‌تر می‌شود و ریشه‌های صلح پایدار از دست می‌رود.

ترافیک دیپلماسی در عشق‌آباد

اما این پایان ماجرا نبود و پزشــکیان درعشق آباد دیدارهایی هم با سران سایر کشورهای حاضر در نشست بین‌المللی صلح داشت از جمله «نیو ساو» نخست وزیر میانمار، «عبدالطیــف رشــید» رئیس جمهــور عــراق، «شهباز شریف» نخست وزیر پاکستان و «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهور روسیه. رئیس جمهور در دیدار با همتای روس خود با تأکید بر عزم تهران بــرای اجرای «توافــق جامع همکاری راهبردی» میــان دو کشــور، گفت: «مصمم هســتیم این توافق را اجرایی و عملیاتــی کنیــم. در زمینه کریدوری نیز تا پایان ســال زمینه‌های کامل اجــرای این پروژه از ســوی ایران فراهم خواهد شد و لذا انتظار داریم طرف روسی نیز رونــد اجــرای ایــن توافقــات را تســریع و نهایی کند.» در ایــن دیــدار، ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه نیز، امضــای توافق جامع همکاری هــای راهبــردی میــان دو کشــور را نقطــه عطفی در روابــط دوجانبه توصیــف کــرد و گفت: «تهران و مسکو در مسائل حساس بین‌المللی از جمله موضوع هسته‌ای ایران در تماس نزدیک و تنگاتنگ با یکدیگر هستند و ما از ایران حمایت می‌کنیم.»

اختلاف‌نظر در مورد طولِ راه‌آهن رشت-آستارا و دقت‌نظر پزشکیان

در گفتگوی رئیس جمهور پزشکیان با همتای روس خود، اختلاف نظری نیز درخصوص طول راه‌آهن رشت - آستارا وجود داشت؛ پزشکیان طول این راه آهن را بیش از۱۰۰ کیلومتر اعلام کرد، که پوتین سعی کرد این جمله را اصلاح کند و آن را ۹۳ کیلومتر عنوان کرد. با این‌حال، دکتر پزشکیان پای حرف خود ایستاد و گفت: نه، من هر هفته این موضوع را بررسی می‌کنم و این مسیر دقیقا ۱۰۶ کیلومتر است.

فرصت طلایی دیدارهای دیپلماتیک در یک روز

رئیس‌جمهور پزشکیان در گزارش پایانی سفر خود به ملت ایران به دیدار با سران روسیه، پاکستان، عراق، میانمار و گفت‌وگوهای کوتاه در حاشیه اجلاس با روسای جمهور ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان اشاره و تصریح کرد: در جریان اینگونه سفرها فرصت‌های خوبی برای دیدارهای دیپلماتیک پیش می‌آید که در وضعیت عادی باید برای آنها ده‌ها سفر انجام شود. این سفر نتایج خوبی در زمینه تقویت روابط همسایگی حاصل کرد.

اینگونه بود که ترافیک دیپلماسی در عشق‌آباد با سه دیدار دیگر رئیس‌جمهور پزشکیان با سران کشورهای پاکستان، عراق و میانمار ادامه یافت. رئیس جمهور در دیدار با «نیو ساو» نخست وزیر میانمار، با تاکید بر اینکه تصویر روشنی از ظرفیت‌های همکاری میان دو کشور وجود دارد، گفت: لازم است کارشناسان ایران و میانمار مسیرهای تقویت مناسبات را به‌صورت دقیق بررسی کنند. نخست وزیر میانمار نیز در این دیدار ضمن ابراز خرسندی از نخستین ملاقات خود با رئیس‌جمهور ایران، اظهار داشت: روابط دیپلماتیک میان دو کشور از سال ۱۹۶۸ برقرار شده است، اما هنوز سفارتخانه‌های رسمی در پایتخت‌های یکدیگر نداریم. از سال ۲۰۱۰ مشورت‌های سیاسی میان دو کشور آغاز شده و روابط در مسیر توسعه قرار گرفته و ما مایل هستیم همکاری‌های خود را با جمهوری اسلامی ایران را بیش از پیش گسترش دهیم.

رئیس جمهوری اسلامی ایران و نخست وزیر پاکستان نیز در دیدار با یکدیگر، با اشاره به ظرفیت‌های گسترده دو کشور در حوزه‌های حمل‌ونقل، ترانزیت و توسعه زیرساخت‌های مرزی، بر پیگیری عملی توافقاتی که در سفر اخیر رئیس‌جمهور ایران به اسلام‌آباد نهایی شده بود، تأکید کردند.

پزشکیان در حاشیه اجلاس بین‌المللی صلح و اعتماد در عشق آباد ترکمنستان، بعد از ظهر جمعه با عبداللطیف رشید، رئیس‌جمهور عراق نیز دیدار کرد. رئیس‌جمهور ضمن تبریک برگزاری پرشور، سالم و بدون مشکل انتخابات این کشور، ابراز امیدواری کرد که تشکیل پارلمان و دولتی قوی، به رشد و توسعه هر چه بیشتر عراق منجر شود. وی همچنین اتصال خطوط ریلی میان دو کشور را اقدامی ضروری دانست و تکمیل پروژه ریلی بصره-شلمچه را یکی از اولویت‌های اصلی ایران عنوان کرد.

عبداللطیف رشید با اشاره به تجاوزات رژیم صهیونیستی علیه فلسطین و کشورهای منطقه از جمله ایران، تأکید کرد: ضروری است نقش خود را در قبال این تجاوزات ایفا و موضعی واضح و قاطع اتخاذ کنیم. رژیم صهیونیستی عامل اصلی مشکلات منطقه است و نه تنها با تجاوز نظامی، بلکه در حوزه‌های تجاری و اقتصادی نیز مانع ایجاد روابط سازنده بین کشورها می‌شود.

با سفر سه روزه رئیس دولت چهاردهم به کشورهای قزاقستان وترکمنستان در قلب آسیا و رایزنی های اثر بخش برای صلح و همکاری، برگ دیگری از کتاب دیپلماسی دولت وفاق ملی برای توسعه و تقویت همکاری ها ورق خورد.