استان ایلام یک‌هزار و ۵۰۰ اثر تاریخی، طبیعی و گردشگری دارد

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام با اعلام ثبت ۸۲ اثر ناملموس استان در سیاهه آثار ملی گفت که پیگیری‌ها برای ثبت جهانی جلوه‌های شاخص میراث فرهنگی این دیار با هدف معرفی بزرگی و پرمایگی تمدن کهن ایران در گستره بین‌المللی با جدیت دنبال می‌شود.

فرزاد شریفی روز سه شنبه ضمن این مطلب اظهار کرد: سرزمین ایلام خاستگاه فرهنگ‌های کهن و پیوندگاه تاریخ و اسطوره از دوران باستان تا کنون است.

وی افزود: پرونده‌های میراث ناملموس استان در شش بخش بنیادین شامل «آیین‌ها و باورها»، «آواها و نواها»، «بازی‌های بومی و محلی»، «صنایع‌دستی»، «هنرهای سنتی» و «آیین‌های سوگواری» سامان‌دهی شده‌اند که تاکنون ۸۲ پرونده موفق به دریافت ثبت ملی شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام یادآور شد: این شمار اثر ناملموس از آیین‌ها، بازی‌های بومی، مهارت‌های پخت غذاهای محلی و رسوم اجتماعی استان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و چند پرونده تازه نیز در دست تکمیل و ثبت نهایی است.

شریفی اظهار کرد: ایلام یک‌هزار و ۵۰۰ اثر تاریخی، طبیعی و گردشگری دارد که تاکنون ۹۳۶ اثر آن در سیاهه آثار ملی به ثبت رسیده‌ که ۷۳۷ اثر آن تاریخی، ۲۴ اثر معنوی، شش اثر طبیعی و هفت اثر مربوط به مکان‌های رویداد دفاع مقدس است.

وی یادآور شد: آیین سوگواری «چمر»، مهارت بافت «گلیم نقش‌برجسته» و سنت‌های مرتبط با پیوندهای خانوادگی از مهم‌ترین میراث ناملموس ثبت‌شده ایلام به شمار می‌رود.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام گفت: گنجینه‌های (موزه‌ها) مردم‌شناسی قلعه والی، باستان‌شناسی دره‌شهر و تاریخ کشاورزی کاخ فلاحتی، نمادی از شکوه تمدن، فرهنگ و آداب و رسوم این دیار کهن و تاریخی است.

شریفی بیان کرد: ثبت ملی و جهانی این یادمان‌های زنده فرهنگی، نقش مهمی در جلوگیری از فراموشی خرده‌فرهنگ‌ها در برابر تغییرهای زندگی امروزی و بازنمایی عمق تمدنی ایران اسلامی در برابر دیدگان جهانیان دارد.

ثبت ملی هوره، گامی برای احیای آواز باستانی ایلام

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام در ادامه افزود: شاخص‌ترین جلوه‌های هویتی استان مانند نوای «هوره»، سبک آوازی «خوین»، آیین سنتی و سوزناک «چَمر» و نمایش آیینی «چوب‌بازی» از برجسته‌ترین داشته‌های معنوی استان ایلام به شمار می‌روند.

شریفی گفت: نوای اساطیری «هوره» که ریشه‌های تاریخی آن به هزاره‌های باستان و تمدن حوری باز می‌گردد که نمادی زنده‌ از پیوند عمیق ساکنان زاگرس با هویت دیرین این مرزوبوم به شمار می‌رود.

وی با اشاره به نتایج پژوهش‌های میدانی و کاوش‌های باستان‌شناسی، گفت: بر پایه‌ پژوهش‌های ۳۰ ساله درباره آواها و نواهای باستانی، بیشترین و اصیل‌ترین بن‌مایه‌های نغمه «هوره» در گستره جغرافیایی ایلام پایدار مانده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام اظهار کرد: این آوای حماسی که روزگاری از میدان‌های نبرد، دشت‌های وسیع و کوه‌های سر به فلک‌کشیده زاگرس برخاسته، بازتاب‌دهنده احساس‌های گوناگون مردمان این دیار در قالب شادی، غم، پیوند با طبیعت، دلاوری‌ها و نیایش‌های آیینی است.

شریفی ادامه داد: در کنار هوره، نوای سوزناک و کهن ساز «دوزله» جایگاه کم‌نظیری در میراث شنیداری مردم این استان دارد.

وی گفت: کشف گونه‌های متنوعی از نی‌ها و فلوت‌های باستانی در تپه‌های پیش از تاریخ استان، گواهی روشن بر دیرینگی این هنر و انتقال سینه‌به‌سینه این نواها در میان مردمان ایلام در طول تاریخ است.

استان ایلام با داشتن پیشینه تمدنی ۱۱ هزار ساله، گنجینه‌ای بی‌پایان از تاریخ و فرهنگ کهن در دل خود جای داده است.

«هوره» به عنوان یکی از اصیل‌ترین آواهای باستانی ایران، به عنوان یک سبک اوازی، میراثی زنده با قدمتی چند هزار ساله است که در تار و پود فرهنگ مردم استان ایلام ریشه دوانده و نیازمند صیانت برای انتقال به نسل‌های آینده است.

قدمت این آوای سحرانگیز به سه تا پنج هزار سال پیش باز می‌گردد و بسیاری از پژوهشگران، ریشه‌های آن را با «اوستا» و ستایش‌های مذهبی ایران باستان مرتبط می‌دانند.

این هنر به دلیل ماهیت تک‌خوانانه و بدون ساز، از دشوارترین و در عین حال دلنشین‌ترین سبک‌های موسیقی مقامی محسوب می‌شود که به عنوان یکی از ۸۲ اثر ناملموس استان ایلام در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است